สรุปภารกิจ บทที่ 8 การผลิตสื่อกราฟฟิคเพื่อการเรียนการสอน

สถานการณ์ปัญหา(Problem-based learning)

ในคาบเรียนนี้นักศึกษาได้รับหน้าที่ในการเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบวัสดุกราฟิก ซึ่งปฏิบัติหน้าที่ประจำอยู่ที่คลินิก รับปรึกษาปัญหาการผลิตสื่อ ซึ่งในวันนี้ก็มีคุณครู 5 คน เข้ามาปรึกษากับคุณ ซึ่งประกอบด้วย

          คุณครูแดน ต้องการนำเสนอเนื้อหาที่มีความสัมพันธ์ตั้งแต่ 2 สิ่งขึ้นไป และเนื้อหามีความเป็นนามธรรม ซึ่งครูแดนต้องการให้นักเรียนได้ความคิดรวบยอด (Concept) ของเรื่องที่สอน และช่วยในการสรุปเนื้อหาที่สอน

          คุณครูรุท เป็น ครูสอนวิชาคอมพิวเตอร์และในการสอนวันนี้ต้องการให้นักเรียนเข้าใจถึงระบบการทำงานของระบบการทำงานของคอมพิวเตอร์ และส่วนประกอบของคอมพิวเตอร์

          คุณครูอั้ม เป็นครูฝ่ายวิชาการของโรงเรียน ซึ่งจะต้องทำหน้าที่การสรุปสถิติจานวนนักเรียนทุกระดับชั้น(ม.1 - ม.6) และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนทุกภาคการศึกษา เพื่อแสดงให้บุคลากรในโรงเรียนและบุคคลทั่วไปทราบ

          คุณครูพอลล่า เป็นครูที่สอนในระดับอนุบาล ซึ่งต้องการเร้าความสนใจของนักเรียนให้นักเรียนเกิดความสนุกสนานและเกิดจินตนาการ

          คุณครูศรราม เป็นครูฝ่ายปกครอง ซึ่งต้องการประชาสัมพันธ์เชิญชวนให้นักเรียนหันมาเล่นกีฬา และให้นักเรียนห่างไกลยาเสพย์ติด


ภารกิจ

1. เลือกสื่อวัสดุกราฟิกที่เหมาะสมการลักษณะความต้องการของคุณครูแต่ละคน พร้อมอธิบายเหตุผลในการเลือกและคุณลักษณะของวัสดุกราฟิกที่สำคัญที่เลือกใช้
2. ออกแบบการนำเสนอข้อมูล โดยใช้คุณลักษณะของวัสดุกราฟิกที่สอดคล้องกับเนื้อหาวิชาในสาระการเรียนรู้วิชาเอกของคุณ



สรุปภารกิจ


1. เลือกสื่อวัสดุกราฟิกที่เหมาะสมการลักษณะความต้องการของคุณครูแต่ละคน พร้อมอธิบายเหตุผลในการเลือกและคุณลักษณะของวัสดุกราฟิกที่สำคัญที่เลือกใช้

         " คุณครูแดน ต้องการนำเสนอเนื้อหาที่มีความสัมพันธ์ตั้งแต่ 2 สิ่งขึ้นไป และเนื้อหามีความเป็นนามธรรม ซึ่งครูแดนต้องการให้นักเรียนได้ความคิดรวบยอด (Concept) ของเรื่องที่สอน และช่วยในการสรุปเนื้อหาที่สอน "

สื่อวัสดุกราฟิกที่เหมาะสมกับลักษณะ

แผนภูมิ เพราะแผนภูมิเป็นทัศน์วัสดุที่ประกอบด้วยรูปภาพ ลายเส้น สัญลักษณ์ ตัวเลข และ ข้อความ เพื่อแสดงความเกี่ยวข้องของนามธรรม เช่น จานวน ระยะเวลา ลาดับขั้น ความ ต่อเนื่อง โดยแสดงความสัมพันธ์เหล่านั้นให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น มีประโยชน์ในการนามาใช้ในการเรียน การสอนที่ช่วยประกอบการอธิบายของครูให้เป็นรูปธรรมมากขึ้น ทั้งยังช่วยกระตุ้นให้ผู้เรียน ต้องการที่จะค้นคว้าหาความรู้เพิ่มขึ้น และช่วยสร้างปัญหาและกระตุ้นให้ผู้เรียนได้ใช้ความคิด นอกจากนี้ผู้สอนสามารถใช้แผนภูมิในการสรุปหรือทบทวนบทเรียน ซึ่งสอดคล้องกับความ ต้องการของคุณครูแดน

คุณลักษณะของวัสดุกราฟิกที่สำคัญ

- แสดงความเกี่ยวข้องของนามธรรม เช่น จำนวน ระยะเวลา ลำดับขั้น

- ใช้ประกอบการอธิบายของครูให้เป็นรูปธรรมมากขึ้น

- กระตุ้นให้ผู้เรียนต้องการที่จะค้นคว้าหาความรู้เพิ่มขึ้น

- ช่วยสร้างปัญหาและกระตุ้นให้ผู้เรียนได้ใช้ความคิด

การออกแบบแผนภูมิเพื่อใช้ในการเรียนการสอนมีหลายรูปแบบดังนี้ 

แผนภูมิแบบตารางใช้แสดงความสัมพันธ์ระหว่างเวลากับเหตุการณ์ ที่เกิดขึ้นในลักษณะ ตาราง เพื่อให้ดูแล้วเข้าใจได้ง่าย ส่วนมากจะเป็นความสัมพันธ์ระหว่างข้อมูลเช่นตารางสอน

แผนภูมิแบบองค์การและแบบกระบวนการ เป็นแผนภูมิที่เหมาะกับเนื้อหาที่แสดงขั้นตอน หรือลำดับในการปฏิบัติงาน กระบวนการปฏิบัติขององค์กร กระบวนการจัดกิจกรรม

แผนภูมิแบบต้นไม้และลำธาร เป็นแผนภูมิที่นำเสนอเรื่องราวที่เป็นภาพรวมหรือความคิดรวบ ยอด หรือต้นกำเนิดที่สามารถแยกย่อยออกไปหรือแตกสาขาออกไปเหมือนต้นไม้ ส่วนแบบลา ธารเป็นการแสดงเนื้อหาที่ให้เห็นส่วนย่อยหลายสาขาที่แยกออกจากต้นกำเนิดเดียวกัน

แผนภูมิแบบวิวัฒนาการและแบบต่อเนื่อง เป็นการนำเสนอเรื่องราวในอดีตต่อเนื่องมาจนถึง ปัจจุบัน ซึ่งแสดงได้ทั้งภาพและตัวอักษร โดยเน้นส่วนที่มีการเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมตามลำดับ แผนภูมิแบบต่อเนื่องจะแสดงสาระที่มีความต่อเนื่องกันเป็น

แผนภูมิแบบอธิบายภาพ เป็นแผนภูมิที่ใช้สาหรับอธิบายส่วนต่างๆของภาพที่ต้องการโดยเขียน เส้นโยงกับคาอธิบายสั้น

         "คุณครูรุท เป็น ครูสอนวิชาคอมพิวเตอร์และในการสอนวันนี้ต้องการให้นักเรียนเข้าใจถึงระบบการทำงานของระบบการทำงานของคอมพิวเตอร์ และส่วนประกอบของคอมพิวเตอร์ "

สื่อวัสดุกราฟิกที่เหมาะสมกับลักษณะ

แผนภาพ เป็นภาพลายเส้นหรือทัศน์สัญลักษณ์ที่แสดงเค้าโรงของวัตถุ โครงสร้างที่สำคัญของสิ่งที่เราจะอธิบายให้ง่ายขึ้น แผนภาพสื่อความหมายได้ดี การใช้แผนภาพถ้าใช้คู่กับของจริง จะทำให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น เช่น การอธิบายส่วนประกอบของคอมพิวเตอร์เราใช้แผนภาพโครงร่างของคอมพิวเตอร์ พร้อมกับแสดงของจริงเปรียบเทียบให้ดูด้วย

คุณลักษณะของวัสดุกราฟิกที่สำคัญ

         - อธิบายเรื่องราวที่ยากแก่การเข้าใจ

         - แสดงให้เห็นความสำคัญของส่วนประกอบต่างๆในเรื่องที่อธิบาย

         - แสดงให้เห็นกระบวนการของสิ่งใดสิ่งหนึ่งให้เข้าใจง่ายขึ้น ตัวอย่างแผนภาพแสดงส่วนประกอบของอาคาร

          "คุณครูอั้ม เป็นครูฝ่ายวิชาการของโรงเรียน ซึ่งจะต้องทำหน้าที่การสรุปสถิติจานวนนักเรียนทุกระดับชั้น(ม.1 - ม.6) และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนทุกภาคการศึกษา เพื่อแสดงให้บุคลากรในโรงเรียนและบุคคลทั่วไปทราบ"


สื่อวัสดุกราฟิกที่เหมาะสมกับลักษณะ 

แผนสถิติเป็นแผนภูมิที่เหมาะกับเนื้อหาที่แสดงการเปรียบเทียบระหว่างจำนวน ตัวเลขของสิ่งต่างๆ เช่น จำนวนนักเรียนในแต่ละปีการศึกษา ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของผู้เรียนในแต่ละระดับชั้น เป็นต้น

แผนสถิติแบบเส้น สามารถแสดงข้อมูล ข้อเท็จจริงได้ ถูกต้องกว่าแบบอื่นๆเหมาะสำหรับใช้แสดงข้อมูล ที่มี ความสัมพันธ์กัน 2 มาตรา โดยเฉพาะระหว่างมาตราจานวน หรือปริมาณกับเวลาที่เดียวกับปริมาณนั้นๆ โดยที่แกนนอนแสดง เวลา แกนตั้งแสดงจำนวน เมื่อลากเส้นระหว่างจุดเหล่านั้นแล้ว ทำให้รู้ถึงแนวโน้มของข้อมูลใหม่

แผนสถิติแบบแท่ง เป็นแผนสถิติที่ทำง่ายและ อ่านเข้าใจ ง่ายกว่าแบบอื่น เหมาะสำหรับเปรียบเทียบ ข้อมูลหลายชนิด มี ลักษณะความยาวของแท่งปริมาณข้อมูล ถ้าข้อมูลน้อย แท่งจะ สั้น ถ้าข้อมูลมากแท่งจะยาว ความกว้างมีขนาดเท่ากัน แกนตั้ง และแกนนอน จะเปรียบเทียบข้อมูล 2 ประเภทที่เกิดขึ้นในเวลา เดียวกัน ตัวอย่างแผนสถิติแบบแท่ง

แผนสถิติแบบวงกลม เป็นแผนสถิติที่แสดง ให้เห็นปริมาณหรือจำนวนข้อมูลส่วนรวมทั้งหมด กับส่วนย่อย โดยแบ่งมุมที่จุดศูนย์กลางของวงกลม ออกเป็นองศาตามสัดส่วนของจานวนข้อมูลที่แสดง เช่น การแสดงรายจ่ายของนักศึกษาประจำเดือน เป็นต้น

แผนสถิติแบบรูปภาพ เป็นแผนสถิติแบบ แท่งอีกประเภทหนึ่ง แต่ใช้รูปภาพแทนแท่งใน การแสดงจำนวนหรือปริมาณของ ข้อมูล โดย กำหนดสัดส่วนปริมาณของข้อมูล: รูปภาพ 1 รูป

          "คุณครูพอลล่า เป็นครูที่สอนในระดับอนุบาล ซึ่งต้องการเร้าความสนใจของนักเรียนให้นักเรียนเกิดความสนุกสนานและเกิดจินตนาการ"


สื่อวัสดุกราฟิกที่เหมาะสมกับลักษณะ

การ์ตูน เป็นสื่อที่เสริมสร้างจินตนาการและการเรียนรู้ ในขณะเดียวกันสามารถให้ความสนุกเพลิดเพลิน สร้างแรงกระตุ้นในการเรียนรู้ด้วยเรื่องราวที่สอดคล้องต่อเนื่องน่าติดตาม สามารถใส่ข้อความและแนวคิดต่างๆลงไปได้ เหมาะแก่การเป็นสื่อประกอบการเรียนรู้ในระดับอนุบาล

          "คุณครูศรราม เป็นครูฝ่ายปกครอง ซึ่งต้องการประชาสัมพันธ์เชิญชวนให้นักเรียนหันมาเล่นกีฬา และให้นักเรียนห่างไกลยาเสพย์ติด"


สื่อวัสดุกราฟิกที่เหมาะสมกับลักษณะ

ภาพโฆษณา เป็นการออกแบบซึ่งประกอบด้วย ภาพ ข้อความ หรือเรื่องราว จุดมุ่งหมายของภาพโฆษณา คือเพื่อกระตุ้นให้ ผู้เปลี่ยนแปลงพฤติกรรม ตามจุดประสงค์ของภาพโฆษณา นั้นๆ อาจจะเกิดขึ้นช้าหรือเร็วก็ตาม เช่น การรณรงค์การทิ้งขยะมูลฝอย การรักษาความสะอาด หรือการงดสูบบุหรี่ รณรงค์ต่อต้านยาเสพติด และการวางแผนครอบครัว เป็นต้น

วัตถุประสงค์ในการผลิตภาพโฆษณา

         - ให้คำแนะนาเกี่ยวกับเรื่องใดเรื่องหนึ่ง

         - เชิญชวนให้บุคคลร่วมกิจกรรมที่หน่วยงานจัดขึ้น

         - เพื่อสร้างความทรงจำให้เกิดขึ้นกับกลุ่มเป้าหมาย

         - เพื่อให้ข้อมูลข่าวสาร แก่บุคคลที่เกี่ยวข้องกับหน่วยงาน

         - เพื่อเสนอเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นหรือสรุปเหตุการณ์ที่ผ่านมา

         - เพื่อรณรงค์ให้บุคคลร่วมมือและสนับสนุนกิจกรรมต่างๆ

ลักษณะภาพโฆษณา (สุมาลี ชัยเจริญ, 2545)

          - มีแนวคิดเดียว มีลักษณะที่เข้าใจง่าย สามารถสื่อความหมายได้ ทันที ไม่ต้องเสียเวลา ในการพิจารณา ทาความเข้าใจเลย จะเป็น การสูญเปล่า

          - สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ในการจัดทา มีการจัดองค์ประกอบ เหมาะสมทั้งขนาด และรูปภาพประกอบตัวอักษร สัญลักษณ์มี ความสอดคล้องกัน คือ รูปภาพ ข้อความสั้น ที่กะทัดรัด ชัดเจน เพื่อช่วยให้เข้าใจได้ง่าย

          - ดึงดูดความสนใจของผู้ดู มีความแปลกใหม่น่าสนใจ มีการโน้ม น้าว เชิญชวนที่พึงกระทาตามเช่น หญิงก็ได้ ชายก็ดี มีแค่สอง

2. ออกแบบการนำเสนอข้อมูล โดยใช้คุณลักษณะของวัสดุกราฟิกที่สอดคล้องกับเนื้อหาวิชาในสาระการเรียนรู้วิชาเอกของคุณ

การนำเสนอข้อมูลสถิติ (Statistical Presentation)

    การนำเสนอข้อมูลสถิติแบ่งออกเป็น 2 แบบใหญ่ ๆ คือ

1) การนำเสนอข้อมูลสถิติโดยปราศจากแบบแผน (Informal Presentation)
     1.1 การนำเสนอข้อมูลสถิติเป็นบทความ
     1.2 การนำเสนอข้อมูลสถิติเป็นบทความกึ่งตาราง

2) การนำเสนอข้อมูลสถิติโดยมีแบบแผน (Formal Presentation)
       2.1  การเสนอข้อมูลสถิติด้วยตาราง
       2.2 การเสนอข้อมูลสถิติด้วยกราฟและรูป
 1.2.1 การนำเสนอข้อมูลสถิติด้วยตาราง (Tabular Presentation)      
 1.2.2  การนำเสนอข้อมูลสถิติด้วยกราฟและรูป (Graphic Presentation) 

เทคนิคการนำเสนอข้อมูลสถิติด้วยกราฟและรูป

1. เมื่อต้องการเสนอข้อมูลสถิติโดยข้อมูลที่จะนำเสนอนั้นมีเพียงชุดเดียว
    
1.1  แผนภูมิแท่งเชิงเดียว (Simple Bar Chart)

                 

1.2  ฮิสโตแกรม (Histogram)   

  ฮิสโตแกรมจะมีลักษณะเหมือนแผนภูมิแท่งทุกประการ ต่างกันเฉพาะตรงที่ฮิสโตแกรมนั้นแต่ละแท่งจะ

ติดกัน 

2.  เมื่อต้องการนำเสนอข้อมูลสถิติในเชิงเปรียบเทียบ  เมื่อต้องการนำเสนอในเชิงเปรียบเทียบข้อมูลตั้งแต่ 2 ชุดขึ้นไป  ควรนำเสนอข้อมูลด้วยกราฟดังนี้ 

        2.1แผนภูมิแท่งเชิงซ้อน (Multiple Bar Chart) ข้อมูลสถิติที่จะนำเสนอด้วยแผนภูมิแท่งต้องเป็นข้อมูลประเภทเดียวกันหน่วยของตัวเลขเป็นหน่วยเดียวกันและควรใช้เปรียบเทียบข้อมูลเพียง 2 ชุดเท่านั้น  ซึ่งอาจเป็นแผนภูมิในแนวตั้งหรือแนวนอน ก็ได้สิ่งที่สำคัญต้องมีกุญแจ (Key) อธิบายว่าแท่งใดหมายถึงข้อมูลชุดใดไว้ที่กรอบล่างของกราฟ 

        2.2  แผนภูมิเส้นหลายเส้น (Multiple Line Chart)  ถ้าต้องการเปรียบเทียบข้อมูลสถิติหลายประเภทพร้อมๆกันควรจะนำเสนอด้วยแผนภูมิเส้นซึ่งสามารถนำเสนอข้อมูลที่มีหน่วยเหมือนกันหรือมีหน่วยต่างกันได้

3.เมื่อต้องการนำเสนอข้อมูลสถิติในเชิงส่วนประกอบ  การนำเสนอข้อมูลในเชิงส่วนประกอบมีวิธีเสนอได้ 2 แบบ คือ        

  3.1 แผนภูมิวงกลม (Pie Chart)

  3.2 แผนภูมิแท่งเชิงประกอบ(Component Bar Chart) 

แผนภูมิแท่งเชิงประกอบเหมาะจะนำไปใช้เสนอข้อมูลเชิงเปรียบเทียบ วิธีทำคือเมื่อคิดองค์ประกอบต่างๆเป็นร้อยละของทั้งหมดแล้วจะให้ความสูงของแผนภูมิแท่ง แทนองค์ประกอบทั้งหมดความสูงขององค์ประกอบแต่ละส่วนเป็นไปตามสัดส่วนขององค์ประกอบนั้นๆจะเรียงลำดับองค์ประกอบที่มีความสำคัญมากให้อยู่ข้างล่าง

4.การนำเสนอข้อมูลสถิติด้วยแผนภูมิภาพ (Pictograph) การนำเสนอข้อมูลสถิติด้วยวิธีนี้จึงเป็นการเสนอสถิติที่เข้าใจง่ายที่สุด    
                                     

5.การเสนอข้อมูลสถิติด้วยแผนที่สถิติ  เป็นการนำเสนอข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับสภาพภูมิศาสตร์หรือสถานที่ เช่นสถิติเกี่ยวกับความหนาแน่นของประชากรตามภูมิภาคต่างๆ  สถิติจำนวนผู้ป่วยเป็นไข้ทรพิษที่ระบาดในประเทศบังกลาเทศ  เป็นต้น

(https://www.gotoknow.org/posts/210276)